الگوهای نموداری که از تغییر قیمت خبر می‌دهند، نقش مهمی در کار معامله‌گر دارند. یکی از آن‌ها الگوی «فنجان و دسته» (cup and handle) است.
الگو چه شکلی دارد
نام «فنجان و دسته» به خاطر شباهت آشکار این ظرف با چیزی که معامله‌گر روی نمودار می‌بیند انتخاب شده است. سخت است بگوییم این الگو بین فعالان بازار چقدر محبوب است، چون الگوهای دیگری هستند که از نظر عملی جذاب‌ترند.
به گفته معامله‌گران باتجربه‌ای که مدت‌ها در بازار بوده‌اند، این الگو نسبتاً به‌ندرت روی نمودارها ظاهر می‌شود.
فنجان: شرایط شکل‌گیری
پیش‌شرط اصلی این الگو روند صعودی است، هرچند تحلیلگران آن را جزو الگوهای بازگشتی می‌دانند. فنجان و دسته زمانی شکل می‌گیرد که حرکت صعودی قبلی در حال اصلاح است. معامله‌گر باید به عمق اصلاح دقت کند.
معامله با این الگو ارزش دارد اگر اصلاح از 80% روند بیشتر نباشد ؛ روندی که پیش از این الگو بوده است. کف فنجان با دوره تثبیت قیمت مطابقت دارد و پس از آن قیمت شروع به بالا رفتن می‌کند.
دسته: شرایط شکل‌گیری
روی نمودار، دسته چیزی جز اصلاح قیمت نسبت به سطوحی که هنگام شکل‌گیری دیواره راست فنجان به دست آمده نیست. تحلیلگران این بخش را نه چندان به دسته، بلکه به پرچم تشبیه می‌کنند. جالب‌ترین حالت وقتی است که پرچم درست پس از کامل شدن دیواره راست فنجان شروع به شکل‌گیری می‌کند. طول دسته نباید از 50% دیواره راست فنجان بیشتر باشد.
شکل‌گیری این بخش از نمودار زمان زیادی می‌برد. بازه زمانی طولانی نشانه روندی است که در پی خواهد آمد. این بخش فقط پس از شکست سطح مقاومت کامل می‌شود.
در عمل روی نمودار این را می‌بینیم: هنگام ترسیم دیواره چپ فنجان، قیمت‌ها کم‌کم پایین می‌آیند؛ هنگام شکل‌گیری کف، به‌طور پایدار پایین می‌مانند؛ و هنگام شکل‌گیری دیواره راست، کم‌کم بالا می‌روند. در لحظه شکست، تعداد معاملات به‌شدت افزایش می‌یابد.
چطور با این الگو در فارکس معامله کنیم
می‌توانید فنجان و دسته را با یکی از این رویکردها معامله کنید:
- تهاجمی؛
- محافظه‌کارانه؛
- استاندارد.
هر کدام مزایا و معایب خود را دارد. این الگو در میان روش‌های فارکس کمتر استفاده می‌شود، چون باید هم‌زمان عوامل زیادی را در نظر گرفت؛ وگرنه خطر اشتباه بسیار بالاست. دشواری‌های خاصی ممکن است پیش بیاید هنگام تحلیل عمق و پهنای شکلی که نمودار ترسیم می‌کند. احتمال از دست دادن یک حرکت سودآور با این الگو نسبتاً زیاد است.
ورود تهاجمی
این پرریسک‌ترین رویکرد به شمار می‌رود. بر رفتار دسته استوار است. سفارش‌ها باید پس از شکست دسته — یعنی پس از شکست پرچم — گذاشته شوند. استاپ زیر سطح کندل شکست قرار می‌گیرد.
ورود استاندارد
در رویکرد استاندارد، پوزیشن‌ها بلافاصله پس از شکست خط الگو باز می‌شوند. حد ضرر باید زیر دسته باشد، یعنی زیر خطی که مقاومت را تشکیل می‌دهد.
ورود محافظه‌کارانه
این رایج‌ترین رویکرد است. از سنت کلاسیک معامله‌گری پیروی می‌کند و بر شکست خط تکنیکال تمرکز دارد. گزینه ایده‌آل ورود پس از تست دوباره خط شکست است. حد ضرر باید زیر دسته یا زیر کندلی باشد که از خط شکست برگشته است (دست‌کم اگر آن کندل به اندازه کافی بزرگ باشد).
الگوی کاذب
هر الگویی که شکل می‌گیرد واقعی نیست. معامله‌گر باید نشانه‌های فنجان کاذب را خوب بشناسد. چند نشانه وجود دارد:
- پیش از فنجان و دسته واقعی همیشه باید روند صعودی وجود داشته باشد.
- اعتبار الگو با تایم‌فریم سنجیده می‌شود. هرچه تایم‌فریم بالاتر باشد (H4، D1، W1)، احتمال واقعی بودن فنجان بیشتر است.
- معیار بعدی شکست است. خیلی وقت‌ها معلوم می‌شود که شکست کاذب بوده، یعنی قیمت در حال برگشت است. این بخش از نمودار باید کمی پایین‌تر از سقفی باشد که پایان دیواره راست فنجان را نشان می‌دهد — حدود 5 تا 15% پایین‌تر.
- همچنین مهم است که
. کارشناسان معتقدند برای یک شکل «درست» می‌توان میانگین حسابی بین سقف دیواره چپ و کف را محاسبه کرد. میانگین حسابی بین کف و سقف دسته هم به همین روش حساب می‌شود. وقتی این دو را مقایسه کنید، مقدار دسته از مقدار فنجان بیشتر خواهد بود.شکل فنجان تا چه حد درست شکل گرفته
- برای تأیید الگو، معامله‌گران از میانگین متحرک با دوره 200 استفاده می‌کنند. این میانگین باید همیشه زیر دسته بماند.
الگوی معکوس
منطقاً اگر فنجان و دسته وجود دارد، نمودار می‌تواند نسخه معکوس آن را هم بسازد. در این حالت یک «الگوی نزولی» خواهد بود. با این حال، ویلیام اونیل، خالق این روش، هرگز به چنین ستاپی اشاره نمی‌کند. بنابراین این نظریه در عمل تأیید نشده است: گزارشی از استفاده از فنجان و دسته معکوس وجود ندارد.
بحث درباره اینکه آیا باید از این الگو استفاده کرد یا نه به‌تازگی شروع شده، هرچند خود این امکان چند سال پیش مورد توجه و بررسی قرار گرفته بود. چون این ستاپ بسیار نادر است، همه فرصت نمی‌کنند آن را امتحان کنند و کارایی این روش معاملاتی را بسنجند.