Các mô hình biểu đồ báo hiệu biến động giá đóng vai trò quan trọng trong công việc của trader. Một trong số đó là mô hình «cốc và tay cầm» (cup and handle).
Mô hình trông như thế nào
Tên gọi «cốc và tay cầm» được chọn vì sự giống nhau rõ ràng giữa vật dụng này và những gì trader thấy trên biểu đồ. Khó nói mô hình này phổ biến đến mức nào với người tham gia thị trường, vì có những mô hình khác hữu ích hơn trong thực tế.
Theo các trader giàu kinh nghiệm đã gắn bó lâu với thị trường, mô hình này xuất hiện trên biểu đồ khá hiếm.
Phần cốc: điều kiện hình thành
Điều kiện tiên quyết của mô hình này là xu hướng tăng, dù các nhà phân tích xếp nó vào nhóm mô hình đảo chiều. Cốc và tay cầm hình thành khi nhịp tăng trước đó đang điều chỉnh. Trader cần chú ý kỹ độ sâu của nhịp điều chỉnh.
Mô hình đáng giao dịch nếu nhịp điều chỉnh không vượt quá 80% xu hướng đi trước mô hình này. Đáy cốc tương ứng với giai đoạn giá tích lũy, sau đó giá bắt đầu đi lên.
Phần tay cầm: điều kiện hình thành
Trên biểu đồ, tay cầm chỉ là nhịp điều chỉnh của giá so với các mức đạt được khi hình thành thành phải của cốc. Các nhà phân tích ví phần này không hẳn như tay cầm mà như lá cờ. Trường hợp thú vị nhất là khi lá cờ bắt đầu hình thành ngay sau khi thành phải của cốc hoàn tất. Chiều dài tay cầm không được vượt quá 50% thành phải của cốc.
Phần biểu đồ này cần khá nhiều thời gian để hình thành. Khoảng thời gian dài báo hiệu một xu hướng sẽ theo sau. Phần này chỉ hoàn tất khi mức kháng cự bị phá vỡ.
Về thực tế, đây là những gì ta thấy trên biểu đồ: khi thành trái của cốc hình thành, giá giảm dần; khi đáy hình thành, giá ổn định ở mức thấp; khi thành phải hình thành, giá tăng dần. Tại thời điểm phá vỡ, số lượng giao dịch tăng vọt.
Cách giao dịch mô hình trên Forex
Bạn có thể giao dịch cốc và tay cầm theo một trong các cách sau:
- mạo hiểm;
- thận trọng;
- tiêu chuẩn.
Mỗi cách đều có ưu và nhược điểm. Mô hình này ít được dùng trong các phương pháp Forex vì cần tính đến nhiều yếu tố cùng lúc; nếu không, rủi ro sai lầm rất cao. Khó khăn đặc biệt có thể nảy sinh khi phân tích độ sâu và độ rộng của hình mà biểu đồ vẽ ra. Khả năng bỏ lỡ một nhịp có lãi với mô hình này khá cao.
Vào lệnh mạo hiểm
Đây được coi là cách rủi ro nhất. Nó dựa trên hành vi của tay cầm. Lệnh được đặt sau khi tay cầm bị phá vỡ — nói cách khác, sau khi lá cờ bị phá vỡ. Stop đặt dưới mức của nến phá vỡ.
Vào lệnh tiêu chuẩn
Với cách tiêu chuẩn, vị thế được mở ngay sau khi đường mô hình bị phá vỡ. Stop loss nên nằm dưới tay cầm, tức là dưới đường tạo thành kháng cự.
Vào lệnh thận trọng
Đây là cách được dùng phổ biến nhất. Nó theo truyền thống giao dịch cổ điển và tập trung vào việc phá vỡ đường kỹ thuật. Lựa chọn lý tưởng là vào lệnh sau khi giá kiểm tra lại đường phá vỡ. Stop loss nên nằm dưới tay cầm hoặc dưới cây nến bật khỏi đường phá vỡ (ít nhất nếu cây nến đó đủ lớn).
Mô hình giả
Không phải mô hình nào hình thành cũng là thật. Trader cần nắm rõ dấu hiệu của chiếc cốc giả. Có một số dấu hiệu:
- Mô hình cốc và tay cầm thật luôn có xu hướng tăng đi trước.
- Độ tin cậy của mô hình được kiểm tra theo khung thời gian. Khung càng lớn (H4, D1, W1), khả năng cốc là thật càng cao.
- Tiêu chí tiếp theo là sự phá vỡ. Rất thường đó là phá vỡ giả, nghĩa là giá sẽ quay lại. Phần biểu đồ này nên nằm thấp hơn một chút so với đỉnh đánh dấu điểm kết thúc thành phải của cốc — thấp hơn khoảng 5–15%.
- Điều quan trọng nữa là
. Các chuyên gia cho rằng với một hình dạng «đúng», bạn có thể tính trung bình cộng giữa đỉnh thành trái và đáy cốc. Trung bình cộng giữa đáy và đỉnh của tay cầm được tính tương tự. Khi so sánh, giá trị của tay cầm sẽ lớn hơn giá trị của cốc.hình dạng cốc được tạo ra đúng đến mức nào
- Để xác nhận mô hình, trader dùng đường trung bình động chu kỳ 200. Nó phải luôn nằm dưới tay cầm.
Mô hình ngược
Theo logic, nếu có cốc và tay cầm thì biểu đồ cũng có thể tạo ra phiên bản ngược của nó. Khi đó nó sẽ là «mô hình giảm giá». Tuy nhiên, William O’Neil, người tạo ra phương pháp, chưa bao giờ nhắc đến thiết lập như vậy. Vì vậy lý thuyết này chưa được kiểm chứng trong thực tế: không có ghi nhận nào về việc sử dụng cốc và tay cầm ngược.
Tranh luận về việc có nên dùng mô hình này hay không mới bắt đầu gần đây, dù khả năng này đã được chú ý và nghiên cứu từ vài năm trước. Vì thiết lập cực kỳ hiếm, không phải ai cũng có cơ hội thử và kiểm tra hiệu quả của phương pháp giao dịch này.