Teknik Analizde Fincan ve Kulp Formasyonu: Oluşumu ve İşlem

Fiyat değişimlerine işaret eden grafik formasyonları trader’ın işinde önemli bir rol oynar. Bunlardan biri «fincan ve kulp» (cup and handle) formasyonudur.

Formasyon nasıl görünür

«Fincan ve kulp» adı, bu mutfak eşyası ile trader’ın grafikte gördüğü şekil arasındaki belirgin benzerlik nedeniyle seçilmiştir. Bu formasyonun piyasa katılımcıları arasında ne kadar popüler olduğunu söylemek zor, çünkü pratikte daha ilgi çekici başka formasyonlar da var.

Fincan: oluşum koşulları

Bu formasyonun temel ön koşulu yükseliş trendidir, ancak analistler onu dönüş formasyonu olarak sınıflandırır. Fincan ve kulp, önceki yükseliş hareketi düzeltilirken oluşur. Trader geri çekilmenin ne kadar derin olduğuna dikkat etmelidir.

Formasyon işleme değer, eğer geri çekilme trendin %80’ini aşmıyorsa (bu formasyondan önceki trendin). Fincanın dibi fiyatın konsolide olduğu döneme karşılık gelir; ardından fiyat tırmanmaya başlar.

Kulp: oluşum koşulları

Grafikte kulp, fincanın sağ tarafı oluşurken ulaşılan seviyelere göre bir fiyat düzeltmesinden ibarettir. Analistler bu bölümü kulptan çok bir bayrağa benzetir. En ilginç durum, bayrağın fincanın sağ tarafı tamamlanır tamamlanmaz oluşmaya başlamasıdır. Kulbun uzunluğu fincanın sağ tarafının %50’sini aşmamalıdır.

Grafiğin bu bölümünün oluşması oldukça uzun sürer. Uzun bir zaman aralığı ardından gelecek bir trende işaret eder. Bu bölüm ancak direnç seviyesi kırıldığında tamamlanır.

Pratikte grafikte şunu görürüz: fincanın sol tarafı çizilirken fiyatlar yavaş yavaş düşer; dip oluşurken istikrarlı biçimde düşük kalır; sağ taraf oluşurken yavaş yavaş yükselir. Kırılım anında işlem sayısı keskin biçimde artar.

Forex’te formasyonla nasıl işlem yapılır

Fincan ve kulp formasyonunu şu yaklaşımlardan biriyle işleyebilirsiniz:

• agresif;
• muhafazakâr;
• standart.

Her birinin artıları ve eksileri vardır. Formasyon Forex yöntemleri arasında nadiren kullanılır, çünkü aynı anda pek çok etkeni hesaba katmayı gerektirir; aksi halde hata riski çok yüksektir. Özellikle zorluklar ortaya çıkabilir grafiğin çizdiği şeklin derinliği ve genişliği analiz edilirken. Bu formasyonla kârlı bir hareketi kaçırma ihtimali oldukça yüksektir.

Agresif giriş

En riskli yaklaşım olarak kabul edilir. Kulbun davranışına dayanır. Emirler kulp kırıldıktan sonra — yani bayrağın kırılımından sonra — verilmelidir. Stop, kırılım mumunun seviyesinin altına konur.

Standart giriş

Standart yaklaşımda pozisyonlar hemen formasyon çizgisinin kırılımından sonra açılır. Stop loss kulbun altında, yani direnci oluşturan çizginin altında olmalıdır.

Muhafazakâr giriş

En sık kullanılan yaklaşımdır. Klasik trading geleneğini izler ve teknik çizginin kırılımına odaklanır. İdeal seçenek kırılım çizgisinin yeniden testinden sonra girmektir. Stop loss kulbun altında ya da kırılım çizgisinden seken mumun altında olmalıdır (en azından o mum yeterince büyükse).

Sahte formasyon

Oluşan her formasyon gerçek değildir. Trader sahte fincanın işaretlerini iyi bilmelidir. Birkaç tane vardır:

1. Gerçek bir fincan ve kulptan önce her zaman bir yükseliş trendi olmalıdır.
2. Formasyonun güvenilirliği zaman dilimine göre kontrol edilir. Zaman dilimi ne kadar yüksekse (H4, D1, W1), fincanın gerçek olma olasılığı o kadar yüksektir.
3. Bir sonraki kriter kırılımdır. Çoğu zaman bunun sahte kırılım olduğu ortaya çıkar; yani fiyat geri dönmektedir. Grafiğin bu bölümü, fincanın sağ tarafının sonunu belirleyen tepenin biraz altında olmalıdır — yaklaşık %5–15 daha aşağıda.
4. Ayrıca şu da önemlidir:
   fincanın şekli ne kadar doğru oluştu
   . Uzmanlara göre «doğru» bir şekil için sol tarafın tepesi ile dibin en düşük noktası arasındaki aritmetik ortalamayı hesaplayabilirsiniz. Kulbun dibi ile tepesi arasındaki aritmetik ortalama da aynı şekilde hesaplanır. İkisini karşılaştırdığınızda kulp için değer, fincan için değerden büyük olur.
5. Formasyonu doğrulamak için trader’lar 200 periyotlu bir hareketli ortalama kullanır. Bu ortalama her zaman kulbun altında kalmalıdır.

Ters formasyon

Mantıken, fincan ve kulp varsa grafik onun ters versiyonunu da oluşturabilir. Bu durumda bu bir «düşüş formasyonu» olur. Ancak yöntemin yaratıcısı William O’Neil böyle bir kurulumdan hiç söz etmez. Bu yüzden teori pratikte doğrulanmamıştır: ters fincan ve kulbun nasıl kullanıldığına dair kayıt yoktur.

Bu formasyonun kullanılıp kullanılmaması gerektiğine dair tartışmalar oldukça yakın zamanda başladı, ancak bu olasılık birkaç yıl önce fark edilip incelenmişti. Kurulum son derece nadir olduğundan herkes onu deneyip bu işlem yönteminin ne kadar etkili olduğunu test etme fırsatı bulamıyor.